چیستی سواد رسانه ای  (Media Literacy) در عصر رسانه ها
محمد لسانی

چيستي سواد رسانه اي در عصر رسانه ها

سواد رسانه اي از مباحث نوظهور و تازه در حوزه مطالعات ارتباطي است كه در كشورهاي پيشرفته رسانه اي بسيار از آن سخن مي رود. اهميت اين مسئله تا بدانجا مي رود كه در دوران تحصيل براي دانش‌‌ آموزان و محصلان، دروس و آموزشهاي بنيادين در اين زمينه طراحي و اجرا مي گردد.به عبارتي هنجار چگونگي ارتباط با رسانه براي كودك ساخته و پرداخته مي شود.با توجه به اين مقدمه گفتني است در كشورهاي جهان سوم كه تكنولوژي هاي ارتباطي و به طور كل وسائل مدرن زندگي جايگاه رؤيايي و بس والايي در زندگي عامه مردم دارد لازم مي آيد تا در مرتبه اول كودكان و نوجوانان و در مرحله بعد اقشار مختلف جامعه را با چيستي رسانه و چگونگي ارتباط با آن آشنا سازيم. گذران اوقات فراغت اگر با آگاهي و هوشياري همراه نباشد انفعال مخاطبان رسانه ها را به دنبال دارد. نهايتا آموزش سواد رسانه اي گامي است تا مخاطبان رسانه ها را به پويايي و هوشياري در برابر وسائل ارتباط جمعي دعوت نمايد.در ذيل به تعاريف موجود از سواد رسانه اي پرداخته مي شود:

سواد رسانه اي بسته به موقعيت فرد يا سازماني که تعريفی را از آن ارائه داده است مي تواند کمي تفاوت معني پيدا کند. در ويژه نامه مجله ارتباط (Journal ofcommunication) که به سواد رسانه اي اختصاص يافته بود, پژوهشگر رسانه آلن رابين(Alan Rubin) تعريف هايي را از سواد رسانه اي ذکر کرده که در ذيل مي آيد:

تعريف برگرفته از همايش رهبري و هدايت ملي در مورد سواد رسانه اي:
« توانايي کاربرد, تحليل, ارزيابي و ابلاغ پيامها.»

تعريف برگرفته از کارشناس رسانه پائل مساريس(
Paul Messaris):
« دانش چگونگي کارکرد رسانه در جامعه.»

تعريف برگرفته از پژوهشگران ارتباطات یوستين لويز(Justin Lewis
) و سات جي هالي(Sut Jhally):
« فهم محدوديت ها و موانع فرهنگي, اقتصادي, سياسي و فني خلق، توليد و انتقال پيامها.»

آلن رابينز پس از آوردن تعريف هاي مختلف از سواد رسانه اي مي رود تا تعريفي را از خودش در مورد سواد رسانه اي به دست دهد:
« سواد رسانه اي فهم منابع و تکنولوژيهاي ارتباطي, کدهایی ]رمزهايي[ که مورد استفاده قرار مي گيرند, پيامهايي که توليد مي شوند و انتخاب, تفسير و تأثير آن پیامهاست.»

 در همان ويژه نامه کارشناسان رسانه اي ويليام کريست (Wiilliam Christ) و دبليو. جيمز پاتر (W. James Potter) ديدگاه خود را در مورد سواد رسانه اي عرضه مي دارند:

Media literacy, then, is about understanding the sources and technologies of communication, the codes that are used, the messages that are produced , and the selection, interpretation , and impact of those messages.

« بيشتر مفهوم سازي ها در مورد سواد رسانه اي شامل اين عناصر و موارد مي شود.
رسانه ها ساخت يافته هستند و واقعيت را ترسيم مي کنند. رسانه ها جنبه هاي پنهان و نهفته تجاري دارند, آنها جنبه هاي ايدئولوژيکي و سياسي را نيز در بر مي گيرند.
فُرم و محتوا در هر رسانه اي با هم رابطه دارند؛ هر کدام از اين دو جنبه زيبايي شناختي ها , کدها و اصول و دريافت کنندگان خاص خود را دارد و معنا را در رسانه ها انتقال مي دهد.»


جنبش بستر فرهنگي (Cultural Enviroment Movement) گروهي است که در مورد منفعت عمومي به فعاليت مي پردازد و علاقه مند به افزايش سواد به عنوان راهي براي رويارويي جمعي جهت اِعمال کنترل (Takeover) رسانه ها است, اين تعريف را پيشنهاد مي دهد:

« حق دسترسي به اطلاعات و مهارتها جهت مشارکت کامل در مشاوره عمومي و ارتباطات ضروري است. جهت نيل به اين مسئله مقدماتي چون خواندن, نوشتن و هنر قصه گويي(Storytelling) , هوشياري رسانه هاي انتقادي , سواد کامپيوتري و آموزش در مورد نقش ارتباطات در جامعه مورد نياز است. »

مجمع ارتباطات ملي که سازماني حرفه اي – علمي است و از بسياري دانشگاهها ترکيب شده, اين توصيف را از سواد رسانه اي پيشنهاد مي کند:

« مصرف کننده منتقد و فکور بودن در مقابل وسايل ارتباط جمعي, احتياج به فهم اين نکته دارد که چگونه کلمات, عکس ها , نوشتارها و صداها به نحوي که ماهرانه و عميق باشند مورد استفاده قرار مي گيرند و در کنار هم به کار مي روند. رسانه هاي توده اي همچون راديو, تلويزيون, فيلم و رسانه هاي الکترونيکي مثل تلفن, اينترنت و ويدئو کنفرانس ها بر شيوه اي که معاني ساخته مي شوند تأثير مي گذارد و در جامعه معاصر به اشتراک گذاشته مي شوند. ذکر اين نکته بسيار حائز اهميت است که براي انتخاب شيوه فرستادن يک پيام و ارزيابي تأثيراتش, ارتباط گران نياز دارند که از ويژگي هاي خاص هر رسانه آگاه شوند.»

در انتها بايد گفت که مصرف کنندگان رسانه اي مي بايد توانايي (يا ابزار) تفسير بهتر محتواي رسانه ها را در خود افزايش دهند.
بنابر اين در جهت اهداف ذکر شده بايد گفت:


«سواد رسانه اي توانايي درک مؤثر و کارآمد محتواي رسانه هاي توده اي و به کاربردن آنهاست.»
 

Media literacy is the ability to effectively and efficiently comprehend and utilize mass media content

 


/ 2 نظر / 14 بازدید
محمود

هرچی جلوتر می رين بيشتر حس می کنم که با يک وبلاگ علمی و جدی طرفم فقط راجع به مطالعات فرهنگی لازمه که بيشتر کار کنين گرچه اول راهتونه!

محمد لسانی

سلام آقا محمود من و دوستم از شما متشکريم و علاقه منديم که اگر نظر ديگه ای هم داشتين ما رو در جريان قرار بدين در اين جا بايد برای همه خوانندگان گرامی اين نکته رو ذکر بکنم که اگر اونا هم متن ترجمه يا تاليفی داشته باشن ما استقبال می کنيم که با نام و مشخصات خودشون اون متن رو روی وبلاگمون قرار بديم با تشکر از هرچی مرد ميدون علم و عمله