فرهنگ و ارتباطات

کتاب
نویسنده : حسین سرفراز * مطالعات فرهنگ و ارتباطات - ساعت ٢:۱٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/۱۸
 

در باب اهمیت فرهنگ دیداری(بصری)

در میان انقلاب های که طی بیست و پنج سال گذشته در عرصه آکادمی رخ داده، علاقه به فرهنگ دیداری همچون یک انفجار بوده است...از دیدگاهی تبارشناسانه باید گفت که فرهنگ دیداری یا بصری مجموعه ای از ابزارهای مهم پژوهش در امر ابژکتیویته را برای دانشجویان و محققان فراهم آورده و صرفاً روشی برای انتقال مجموعه ای خاص از اطلاعات و ارزش ها نبوده است.

زندگی اکنون و در عصر مدرن بر روی پرده رخ می دهد. اهمیت روزافزون تصویر در زندگی روزمره ما بر کسی پوشیده نیست. تصویر در ارتباط با رسانه های ارتباط جمعی و نیز هنرهای تصویری نشاندار می شود. رمان ها، نقاشی ها و فیلم های سینمایی سه شیوه ارتباطی اند و جنبه های مشترکی دارند. لکن در این میان توجه به ویژگی های تصویری تابلوهای نقاشی و فیلم ها امری ضروری است و نباید از عناصر تصویری چون فرم، رنگ، نورپردازی، ترکیب بندی، قاب بندی، حرکت دوربین، مونتاژ و الخ غافل شد. بدین ترتیب ویژگی های خاص این رسانه ها مسئله ای مهم است و این موضوع می تواند یکی از دلایل اصلی کنار فرهنگ قرار گرفتن صفت تصویری در عبارت فرهنگ تصویری است.

تمایل فزاینده بشر در عصر مدرن و پسامدرن به بصری سازی تا آنجاست که حتی فیلسوفی چون مارتین هایدگر از جهان درک شده به صورت تصویر سخن می گوید. لکن نکته مهم در مطالعات فرهنگ دیداری تکیه بر خود تصویر نیست، بلکه بر فرایند بصری سازی است، بدین ترتیب امر بصری یا دیداری همان جایی است که دقیقا معانی ساخته و برساخته می شود. در اینجاست که می توان از امر بصری بعنوان ابزار شناخت یا شناسایی هم سخن به میان آورد: مفاهیمی چون نگاه، نگاه خیره، تجربه بصری و لذت بصری بر این امر دلالت دارند.

با تحولات مدرنیته رابطه خود یا سوبژکتیویته و واقعیت هم تغییر می کند. این تغییر و تحول را در فرهنگ دیداری هم از رئالیسم به سوی اکچوالیسم و سرانجام در عصر پسامدرن ویرچوال رئالیته یا واقعیت مجازی شاهدیم. بویژه در عصر پسامدرن با جهانی شدن تصویر و امر بصری، برخلاف نظر هایدگر دیگر تصویر یکپارچه ای از جهان نداریم. در عصر پسامدرن فاصله میان غنای تصاویر و توانایی یا قابلیت تجزیه و تحلیل تصاویر یا همان سواد بصری نیز مدنظر است.

اگر چه تصویر، امر بصری و بصری سازی با خصوصی ترین و ناپیداترین جنبه های زندگی بشر پیوند تنگاتنگ برقرار کرده است، اما نکته مهم این همان شدن امر بصری و امر روزمره است. بدین ترتیب و با استفاده از واژگان دوسرتو می توان از تاکتیک های فرهنگ بصری در زندگی روزمره سخن گفت. فرهنگ دیداری یک تاکتیک است در پیش چشم دشمن که همان جامعه کنترل کننده ماست. در جنگ دائمی فرهنگ ها تاکتیک ها برای جلوگیری از شکست لازم است.

چکیده ای از مقدمه  کتاب درآمدی بر فرهنگ دیداری (1999) تالیف نیکلاس میرزوئف: در دوره دکترا این کتاب یکی از منابع درس فرهنگ دیداری بود...  


 
comment نظرات ()