فرهنگ و ارتباطات

 
نویسنده : حسین سرفراز * مطالعات فرهنگ و ارتباطات - ساعت ۱٠:٥۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٧/۱٦
 

پیرامون فرهنگ

ريمون ويليامز/ حسين سرفراز


درآمد: يکي از تفاوت هاي مهم ميان رويکرد فراگرد(Process approach) ورويکرد نشانه شناسيSemiotic approach)) به ارتباطاتCommunication)) اين است که درمدل هاي فراگرد بجز داده ها(Data)،ارتباطات را بويژه دريک بافت و گستره ي فرهنگي (Cultural context)،قرارميدهد.دررويکرد نشانه شناسي،معنا(Meaning)،بر بافت هاي فرهنگي فرستنده،گيرنده وپيام وابسته است.به عبارت ديگر،رويکرد فراگرد،نقش فرهنگ(Culture) را در باقي نهادن آن به عنوان مانعي نهفته دربرابر ارتباطات،ازنظر معنايي وبه لحاظ رواني ايفا ميکند.فرهنگ  بنابر آنچه ريمون ويليامز معترف است،يکي از پيچيده ترين واژه هاي زبان انگليسي است.در علم ارتباطات،خواندن بسياري از متون موجود با دريافت بافت فرهنگيِ قابل ملاحظه ي آنها امکان پذير است واين بخوبي بيانگر همان امري است که ويليامزرا واداشت تا به فرهنگ، نام کليدواژه را بنهد.

 

ميتوان دشواري حاصل از رشد نوين واژه ي فرهنگ(Culture) ودشواري کاربرد واستعمال آنرا فهميد.ما ميتوانيم معناي واژه راکه به تداوم کاربرد لغوي درفرايند فيزيکي کنوني تحت عنوان "کشت چغندرقند"(Sugar-beet culture) وابسته است، ويا کاربرد فيزيکي تخصصي واژه رادردانشي چون باکتري شناسي ازدهه ي 1880تحت عنوان"کشت ميکروب"(Germ-culture) تشخيص دهيم.

اما اگر اينبار به واژه ي Culture، بدون در نظرگرفتن منابع ومراجع مادي وفيزيکي روي آوريم،به شناخت سه مقوله کلي وعام درباب استعمال واژه يCulture، خواهيم رسيد:

1-اسمي مستقل وانتزاعي که فراگردِ عامِ رشدِ فکري،معنوي وهني رااز قرن هجدهم،توصیف وتبيين ميکند.

2-اسمي مستقل که بطورعام ياخاص بکاررفته ويک روش خاص براي زندگي(مردم،مدت زمان يا يک گروه ويا بطورکلي انسانيت)را توصيف ميکند.

3-اسمي مستقل وانتزاعي که کارها، اعمال وفعاليت هاي فکري وبويژه هنري راوصف وشرح ميکند.

به نظر ميرسد که متداولترين کاربرد مقوله سوم امروز بدين صورت است که واژه يCulture رامترادف موسيقي، ادبيات، نقاشي ومجسمه سازي، تئاتر وفيلم مي يابيم.درجهان امروز وزارت فرهنگ، بخصوص به اين فعاليتها ميپردازد.وگاهي ايام علاوه برآنها حوزه هايي مثل فلسفه، دانش وتاريخ نيز به آنها افزوده ميشود.استعمال مقوله ي سوم، به نسبت تازه وجديد است وتاريخ نهادن دقيق برآن دشوار.به اين سبب که مقوله سوم دراصل شکل کاربردي وامروزي مقوله اول است: ايده ي فراگرد عام رشد فکري، معنوي و هنري بطور موثري اجراوبه سوي اعمالي منتقل شد که تحت عنوان فرهنگ ذکر گرديد وهمچنان تداوم دارد....

درزبان انگليسي،مقولات1و3 همچنان بهم نزديک اند.زمانيکه مقوله2 باقاطعيت توسط تيلور(Tylor) بااثرخود، فرهنگ اوليه(Primitive culture) بهزبان انگليسي معرفي شد،مقولات 1و3،آنچنانيکه آرنولد(Arnold,1867) دراثرخود،فرهنگ وآنارشي(Culture&Anarchy) آورده،غيرقابل تشخيص بودند.بهرحال توسعه ي قطعي مقوله سوم درزبان انکليسي دراواخرقرن 19 واويل قرن20 بود.

روبروشدن باچنين مشکلي وتاريخ همچنان فعال چنين واژه اي،واکنش نشان دادن درانتخاب يک مقوله ي درست،معقول وياعلمي ورهاکردن ديگر مقولات تحت عنوان درهم وبرهم وياغير علمي،آسان است.....روشن است که درمحدوده ي يک روش ورشته خاص علمي، استعمال فکري وتصوري واژه به وضوح ميانجامد.اما بطور کلي،وجودگسترده وتداخل وهمپوشاني معناها پراهميت وقابل ملاحظه است.

پيچيدگي مقولات مذکور، به نوعي به پيچيدگي بحث روابط ميان رشدانساني به معناي عام،تبیین روشی خاص براي زندگي وآثار وفعاليتهاي هنروتفکر، اشاره ميکند.اين امرجالب است که بدانيم درباستان شناسي وانسان شناسي فرهنگي(Cultural anthropology)، مرجع ومنبع فرهنگ عمدتاً محصول مادي(Material) است.درحاليکه درتاريخ ومطالعات فرهنگی (Cultural studies )، مرجع عمده،معني بخشي( دلالت) وياسيستم هاي نمادين ونشانه اي است.پرسش محوري درباب روابط ميان مادي ونمادين گيج کننده است اما بهرحال دربرخي مباحث اخير ارتباط آندو بيش ازجدايي وتفاوت ايشان است.

درمحدوده ي بحث دشوارما، نمودِتضادها درکنار موقعيت هاي تداخل معنا، توامان موجود است ونيز بسياري از پرسش هاي حل نشده وپاسخ هاي آشفته وجوددارد.اين امربه استعمال اَشکال مختلف اين واژه درزبانهايي غيراز انگليسي نيز مرتبط است.استعمال فرهنگ درزبانهاي ديگر،تغييروتنوع بسياردارد.کاربرد انسان شناسانه ي فرهنگ درزبانهاي آلماني،اسکانديناوي ومجموعه زبانهاي اسلاوي رايج ومعمول است.اما درزبانهاي ايتاليايي وفرانسوي، واژه فرهنگ بطورمشخص تابع مقولات هنرويادگيري،ويافراگرد عام رشد انساني است.اين تغييرات وتنوعات واژه ي فرهنگ شامل ديدگاههاي متفاوت نسبت به فعاليتها، فراگردها وروابطي است که بردشواري واژه ي فرهنگ، دلالت ميکند. دشواري بيان شده،سرانجام واژه ي فرهنگ نيست، بلکه در مسايل و مشکلات تنوع استعمال آن، بطور چشمگيري نمايان ميشود.

 

Keywords , By Raymond Williams, Published by Fontana.1983. P 90-92 

 
comment نظرات ()