فرهنگ و ارتباطات

درس گفتار حسین سرفراز
نویسنده : حسین سرفراز * مطالعات فرهنگ و ارتباطات - ساعت ٥:۱۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٦/۱٧
 
 نشانه شناسی غذا به مثابه دارو در روایات اسلامی/ بخش دوم

 

در میان احادیث مربوط به غذا، گاه با احادیث یکسره و آسانی برمی خوریم که رابطه ی میان داء و دواء را به آسانی شرح داده است: بادمجان بخورید که شفای هر درد است.خوردن بادمجان دوای هر دردی محسوب می شود، یا هر دردی که با خوردن بادمجان درمان می شود.در این زمینه باید به سایر احادیث هم توجه کرد، چه بسا بادمجان خود منجر به درد و بیماری شود.لکن با توجه به احادیث چنین امری یافت نمی شود، بلکه برای نمونه بفرموده ی امام هادی ع خطاب به یکی از مردان خود: برای ما بادمجان فراوان بیاورید؛ چرا که در هنگام گرما، گرم و در هنگام سرما، سرد است.آن در همه ی اوقات معتدل و در هر حال خوب است[i].گاه اینگونه نیست: نشانه هایی در پی غذا می آید که می تواند دلالت بر ارج و منزلت غذا داشته باشد.برای نمونه از پیامبر خدا ص نقل شده است که: الحوک بقلة طیبة کانی أراها نابتة فی الجنة. حوک، سبزی پیامبران است.گویا می بینم که در بهشت روییده است[ii].امام رضا ع فرمودند: پیامبر خدا ص به نگریستن به ترنج سبز و سیب سرخ، علاقه داشت.[iii]در ایندو روایت، نشانه های مذکور پس از غذا، نه دلالت صریح بر شفای درد است، که رابطه ی ارجاعی به خود غذا دارد.بدین معنا که ارج و قدر و منزلت غذا ی حوک چون سبزی بهشت است.در میان ما مسلمین که مخاطبین اصلی این روایات ایم، بهشت جایگاه بلامنازعی دارد.بهشت و جهنم را می توان از مسلمات انگاره های دینی مان دانست.بهشت منزلگاه پاک و والای الهی است که پاداش نیکوکاران محسوب می شود.سراسر نورانیت، نعمت و آسایش است.بنابراین، مخاطب حدیث با یافتن دلالت ارجاعی غذای بهشتی به سبزی حوک، آنرا با شوق و ذوقی بهشتی وار مطالبه می کند، گو او همان نیکوکاریست که به بهشت درآمده و حال از نعمت بهشتی حوک بهره مند شده است.نگاه مبارک پیامبر اسلام ص به غذای خاصی نیز از همان مقوله است.قدر مسلم جایگاه رفیع پیامبر اسلام نزد مسلمین را نمی توان انکار کرد، همین امر خود به سیره ی وی می انجامد.سیره ای که مسلمین آنرا الگو و سرمشق زندگانی خویش قرار می دهند و بدان می بالند.از جمله ی این سیره، نحوه ی ارتباط وی با غذا و خوراکی هاست.همه ی آنچه که پیامبر راجع به غذا/ همچون امور دیگر/ انجام می دهد، بواسطه ی مستقیم وحی الهیست.بنابراین نگاه علاقه مند وی به غذای خاصی نیز در این ارتباط معنای مهمی می یابد.همینکه پیامبر واسطه ی پیام الهیست، خود زمینه ی معنادهی به رغبت مخاطبین به بهره از غذای خاص است.رغبتی که صرفا به خوردن فیزیکی غذا منتهی نمی شود، بلکه پیوند معناداری با عالم والا، متافیزیک و خداوند دارد.همین پیوندهاست که غذا خوردن را از امری ناسوتی به سوی امری لاهوتی و مقدس می کشاند.امری که آداب و احکام خاص خود دارد و نه تنها بیماری های جسمی که امراض روح و روان آدمی را نیز شفابخش است.



 
comment نظرات ()