فرهنگ و ارتباطات

پایان نامه
نویسنده : حسین سرفراز * مطالعات فرهنگ و ارتباطات - ساعت ۳:٢٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٧/٧
 

اتیک/ تاکتیک/ پراتیک

وقتی که جفتهایی

بی آنکه چیزی بیابند در یکدیگر

نومید و غمین

از هم جدا می شوند

وقتی آنان که نفرت از هم دارند

به ناچار همبستر می شوند ،

 آنگاه تنهایی با رود ها همراه خواهد شد ...(راینر ماریا ریلکه، برگردان آیدین عالی نژاد)

 

١- همیشه ی جامعه شناسی ما در دانشگاه این یک جمله را تابلو کرده است که  انسان‏ها وابسته به روابط و شرایط اجتماعى‏‏‏ هستند، اما این یک وابستگى‏‏‏ از نوع ویژه است، زیرا آن‏ها این شرایط اجتماعى‏‏‏ را (بکمک و) با عملکرد یا پراتیک خود برپامى‏‏‏دارند. با تکیه بر  همین پراتیک است که برداشت مارکس، بطور دقیق و همه‌جانبه درک مى‏‏‏شود. انسانی که سوژه و عامل تاریخى‏‏‏اى‏‏‏ است که نسبت به اوضاع و شرایط اجتماعى‏‏‏ از خود آگاهانه واکنش نشان مى‏‏‏دهد. همانطور که جامعه انسان را مى‏‏‏سازد، خود توسط انسان برپا و ساخته مى‏‏‏شود.

٢- شاید کمی دیر به نظر رسد اما دوست دارم اکنون که یک هفته از دفاع نخستین دانش آموخته فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق می گذرد، از پایان نامه و دفاع بنویسم. سیاست فرهنگی تفاوت و نشانه شناسی فرهنگی پدیده موسوم به جنبش سبز عنوانی است که می توانست/ و همچنان می تواند واجد سویه های محرک هیجان سیاسی و اجتماعی باشد. اتفاقا خطر درون همین سویه ها نهفته است، خطری که بارها از جانب اساتید راهنما و مشاور من در قالب هویتی- پیوند تئوری( پایان نامه من) با هویت برساخته دانشگاه امام صادق گوشزد می شد. از یک سو بحران سیاسی و اجتماعی بوجود آمده پس از انتخابات دهم و از سوی دیگر انبوهی نشانه های تولید شده و مصرف شده از سوی پدیده ای که نامش جنبش سبز نهاده اند، مرا وامی داشت تا به اهمیت تئوری و ارتباط آن با عمل یا پراتیک بیش از پیش بپردازم(ارتباطی که خود در نظریه های فرهنگی بارها جستجویش کرده ام).

٣- چارچوب تئوریک مناسب، پروژه مطالعات فرهنگی بود که به بیان هال کارستانی سیاسی است و هدفش نقد ایدئولوژی. اما غر زدن و نالیدن صرفا کافی نبود بلکه با ایده سیاستگذاری بنت و توجه به مواضع متکثر قدرت، اولویت امر سیاسی و دموکراسی رادیکال لاکلائو و موفه می شد تاحدودی به چانه زنی با قدرت پرداخت. از آنجا که پدیده مذکور نام جنبش را حمل می کرد، برخورد مطالعات فرهنگی را با بحث جنبش های اجتماعی در شکل گیری آنچه که نامش جنبش های اجتماعی نوین نهاده اند درنظر گرفتم و به دنبال بررسی ویژگی ها یا مولفه های آن جنبش ها و تطبیق با مولفه های جنبش سبز برآمدم. به نظرم صورتبندی جدیدی از جامعه( و این علوم اجتماعی و انسانی که ما می خوانیم) در حال ظهور است...

۴- نشانه ها انبوه اند. برخی از سوی جنبش- مردم و رهبران که رابطه دیالکتیکی با هم داشته اند- تولید شده اند و برخی دیگر از پیش موجود بوده و توسط جنبش مصرف شده اند. نشانه ها را بر مبنای سیالیت معنا به کلی و جزئی تقسیم کرده ام: نشانه سبز به عنوان نشانه کلی که در تصاویر و در بیانیه های موسوی پدیدار گشته و نشانه های جزئی همچون نشانه الله اکبر، دوم خرداد، مجید توکلی که این آخری را بویژه در قالب کلیپ تصویری"ما همه مجید توکلی هستیم" و کمپین مردان با حجاب بررسی کرده ام.

۵- اینجا دنبال هیچ نتیجه گیری نیستم.

۶- اتیک جلسه دفاع مرا وامی داشت تا تاکتیک های مناسب دفاع(و نه حمله و حتی ضد حمله) را بویژه در قالب اسلایدهای پاورپوینتی که در ارائه موثر است، در ذهن داشته باشم. اینکه نخستین دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته ای باشی که هیچ جای دنیا لنگه نداشته باشد(رشته ما ترکیبی است از معارف اسلامی، فرهنگ و ارتباطات) خود آن چنان شور و هیجانی به دل می انداخت که جمعش با سویه های محرک هیجان سیاسی و اجتماعی پایان نامه یگانه استثناء دلهره و اضطراب بود. پس برای تأیید قاعده مذکور، مادرم را در کنار خودم احساس کردم.

٧- وقتی نمره عالی را با صدای دکتر آشنا شنیدم احساس کردم خیلی زود وقت رفتن شد. وقتی که هفت سال در گذر از خوابگاه، سالن کلاس ها، دانشکده، اتاق دکتر آشنا و ... گذشت، وقتی که در حسرت غیاب دیگری گذشت. وقتی که خسته می شدم و علامت بدی بود اگر کسی خسته نمی شد.وقتی که به درجه انحنا و فاجعه بار بودن فضای اطرافم فکر می کردم، وقتی که تقابل (خود)- استاد، رئیس، آقا با (من) به عنوان دیگری کوچک، به مرز پرتاب شدگی ام می کشاند... اما حالا نمره عالی یک معنایش و فقط یک معنایش می تواند این باشد که (خود) به پذیرش این تفاوت و تقابل از سوی (من) نمره عالی داده است. و این یعنی اینکه استثنا قاعده را تائید  و (خود) حاکمی است که استثنا را تعیین می کند.

از راست به چپ:

دکتر احمد پاکتچی(استاد مشاورم)، دکتر حسن بشیر(استاد داور)، خودم، دکتر حسام الدین آشنا(استاد راهنمایم) و نادر جعفری( معاون آموزشی دانشکده)


 
comment نظرات ()