فرهنگ و ارتباطات

 
نویسنده : حسین سرفراز * مطالعات فرهنگ و ارتباطات - ساعت ۳:۳٤ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٥/٧/٢۸
 

با ژورنالهای حوزه فرهنگ و ارتباطات آشنا شوید!

شماره اول - محمد لسانی

انجمن ارتباطات ديني

دین یکی از مهمترین مقولاتی است که در حوزه فرهنگ مورد بررسی قرار می گیرد و به آن پرداخته می شود. در مطالعات ارتباطی که نقش متغیرهای مختلف در جامعه هدف می باید مورد مداقه قرار گیرد قطعا نمی توان بدون در نظر گرفتن سطح دیانت افراد و جامعه به طراحی و اجرای سیاستهای ارتباطی پرداخت. از این رو مجله آكادميك ارتباطات و دین یکی از مجلاتی است که فعالانه به تولید و نشر مقالات تخصصی در این حوزه (فرهنگ و ارتباطات) مشغول است. این مجله که انجمن ارتباطات گفتاری دینی(Religious Speech Communication Association) آنرا منتشر می سازد از سال ۱۹۷۶ به طبع می رسیده است. نکته مهم در این زمینه آنست که این مجله از ۱۹۷۶ تا ۱۹۸۶ تحت عنوان « ارتباطات دینی امروزین » (Religious Communication Today)به چاپ می رسیده و از آن سال تغيير نام داده و تا به امروز به نام مجله ارتباطات و دین شناخته می شود.

 دفتر اين مجله در كالج كالوين در ايالت ميشيگان آمريكا قرار دارد و قسمت علوم و هنرهاي ارتباطي مسئوليت انتشار آنرا در اين كالج عهده دار است.اين مجله معتبر كه سابقه اي ۳۰ ساله را در توليد مقالات علمي تخصصي دارد بيشتر به انتشار مقالات اريجينال حاصل نظريات و پژوهش هاي پيشرفته مبادرت مي ورزد. رويكرد اين ژورنال در حوزه ارتباطاتي است كه در فضاي ديني شكل مي گيرد و صورت مي پذيرد.

 براي آشنايي بيشتر با اين ژورنال مي توانيد به اين آدرس مراجعه نماييد. http://www.americanrhetoric.com/rca/rcajournals.html


 
comment نظرات ()

 
 
نویسنده : حسین سرفراز * مطالعات فرهنگ و ارتباطات - ساعت ٧:٠۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٧/٢٥
 

 چیستی سواد رسانه ای  (Media Literacy) در عصر رسانه ها
محمد لسانی

چيستي سواد رسانه اي در عصر رسانه ها

سواد رسانه اي از مباحث نوظهور و تازه در حوزه مطالعات ارتباطي است كه در كشورهاي پيشرفته رسانه اي بسيار از آن سخن مي رود. اهميت اين مسئله تا بدانجا مي رود كه در دوران تحصيل براي دانش‌‌ آموزان و محصلان، دروس و آموزشهاي بنيادين در اين زمينه طراحي و اجرا مي گردد.به عبارتي هنجار چگونگي ارتباط با رسانه براي كودك ساخته و پرداخته مي شود.با توجه به اين مقدمه گفتني است در كشورهاي جهان سوم كه تكنولوژي هاي ارتباطي و به طور كل وسائل مدرن زندگي جايگاه رؤيايي و بس والايي در زندگي عامه مردم دارد لازم مي آيد تا در مرتبه اول كودكان و نوجوانان و در مرحله بعد اقشار مختلف جامعه را با چيستي رسانه و چگونگي ارتباط با آن آشنا سازيم. گذران اوقات فراغت اگر با آگاهي و هوشياري همراه نباشد انفعال مخاطبان رسانه ها را به دنبال دارد. نهايتا آموزش سواد رسانه اي گامي است تا مخاطبان رسانه ها را به پويايي و هوشياري در برابر وسائل ارتباط جمعي دعوت نمايد.در ذيل به تعاريف موجود از سواد رسانه اي پرداخته مي شود:

سواد رسانه اي بسته به موقعيت فرد يا سازماني که تعريفی را از آن ارائه داده است مي تواند کمي تفاوت معني پيدا کند. در ويژه نامه مجله ارتباط (Journal of communication) که به سواد رسانه اي اختصاص يافته بود, پژوهشگر رسانه آلن رابين(Alan Rubin) تعريف هايي را از سواد رسانه اي ذکر کرده که در ذيل مي آيد:

تعريف برگرفته از همايش رهبري و هدايت ملي در مورد سواد رسانه اي:
« توانايي کاربرد, تحليل, ارزيابي و ابلاغ پيامها.»

تعريف برگرفته از کارشناس رسانه پائل مساريس(
Paul Messaris
):
« دانش چگونگي کارکرد رسانه در جامعه.»

تعريف برگرفته از پژوهشگران ارتباطات یوستين لويز(Justin Lewis
) و سات جي هالي(Sut Jhally):
« فهم محدوديت ها و موانع فرهنگي, اقتصادي, سياسي و فني خلق، توليد و انتقال پيامها.»

آلن رابينز پس از آوردن تعريف هاي مختلف از سواد رسانه اي مي رود تا تعريفي را از خودش در مورد سواد رسانه اي به دست دهد:
« سواد رسانه اي فهم منابع و تکنولوژيهاي ارتباطي, کدهایی ]رمزهايي[ که مورد استفاده قرار مي گيرند, پيامهايي که توليد مي شوند و انتخاب, تفسير و تأثير آن پیامهاست.»

 در همان ويژه نامه کارشناسان رسانه اي ويليام کريست (Wiilliam Christ) و دبليو. جيمز پاتر (W. James Potter) ديدگاه خود را در مورد سواد رسانه اي عرضه مي دارند:

Media literacy, then, is about understanding the sources and technologies of communication, the codes that are used, the messages that are produced , and the selection, interpretation , and impact of those messages.

« بيشتر مفهوم سازي ها در مورد سواد رسانه اي شامل اين عناصر و موارد مي شود.
رسانه ها ساخت يافته هستند و واقعيت را ترسيم مي کنند. رسانه ها جنبه هاي پنهان و نهفته تجاري دارند, آنها جنبه هاي ايدئولوژيکي و سياسي را نيز در بر مي گيرند.
فُرم و محتوا در هر رسانه اي با هم رابطه دارند؛ هر کدام از اين دو جنبه زيبايي شناختي ها , کدها و اصول و دريافت کنندگان خاص خود را دارد و معنا را در رسانه ها انتقال مي دهد.»


جنبش بستر فرهنگي (Cultural Enviroment Movement) گروهي است که در مورد منفعت عمومي به فعاليت مي پردازد و علاقه مند به افزايش سواد به عنوان راهي براي رويارويي جمعي جهت اِعمال کنترل (Takeover) رسانه ها است, اين تعريف را پيشنهاد مي دهد:

« حق دسترسي به اطلاعات و مهارتها جهت مشارکت کامل در مشاوره عمومي و ارتباطات ضروري است. جهت نيل به اين مسئله مقدماتي چون خواندن, نوشتن و هنر قصه گويي(Storytelling) , هوشياري رسانه هاي انتقادي , سواد کامپيوتري و آموزش در مورد نقش ارتباطات در جامعه مورد نياز است. »

مجمع ارتباطات ملي که سازماني حرفه اي – علمي است و از بسياري دانشگاهها ترکيب شده, اين توصيف را از سواد رسانه اي پيشنهاد مي کند:

« مصرف کننده منتقد و فکور بودن در مقابل وسايل ارتباط جمعي, احتياج به فهم اين نکته دارد که چگونه کلمات, عکس ها , نوشتارها و صداها به نحوي که ماهرانه و عميق باشند مورد استفاده قرار مي گيرند و در کنار هم به کار مي روند. رسانه هاي توده اي همچون راديو, تلويزيون, فيلم و رسانه هاي الکترونيکي مثل تلفن, اينترنت و ويدئو کنفرانس ها بر شيوه اي که معاني ساخته مي شوند تأثير مي گذارد و در جامعه معاصر به اشتراک گذاشته مي شوند. ذکر اين نکته بسيار حائز اهميت است که براي انتخاب شيوه فرستادن يک پيام و ارزيابي تأثيراتش, ارتباط گران نياز دارند که از ويژگي هاي خاص هر رسانه آگاه شوند.»

در انتها بايد گفت که مصرف کنندگان رسانه اي مي بايد توانايي (يا ابزار) تفسير بهتر محتواي رسانه ها را در خود افزايش دهند.
بنابر اين در جهت اهداف ذکر شده بايد گفت:


«سواد رسانه اي توانايي درک مؤثر و کارآمد محتواي رسانه هاي توده اي و به کاربردن آنهاست.»
 

Media literacy is the ability to effectively and efficiently comprehend and utilize mass media content

 

Introduction to mass communication(Media literacy & culture) By: stanly J. Baran . 2003
MCGRAWHILL PUBLICATION


 
comment نظرات ()

 
 
نویسنده : حسین سرفراز * مطالعات فرهنگ و ارتباطات - ساعت ۱:۳۱ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٥/٧/٢٠
 

پيرامون ارتباط  (بخش نخست)   

 کولين چری/ حسين سرفراز

    بسا زماني فرارسد،که هر دانشجوي ارتباطات تلاش وآزمون خود در مطالعات ارتباطات را برابر و همسنگ معناي پرسش حياتي وهميشگي،ارتباط چيست؟،قراردهد کولين چري که بازتاب فکر وانديشه اش در گفتارگزيده ي زير آمده در دهه پنجاه فعال بوده،ولي هنوز توصيف وشرح ظريف ودقيق اواز رويکرد فراگرد درمطالعه ي ارتباطات برقراراست.بيشتر فعاليت او سروکار داشتن با نشانه ها ورمزگان هاست.البته عمدتاًدر سطح رمزگذاري ورمزگشايي پيام ها.در اين گفتار، دردرجه ي اول، او چند کليدواژه رابه ما معرفي وبيان ميکند.

ارتباط، درحقيقت کارکردی اجتماعی است.بشر تا به امروز مجموعه اي ازسيستم هاي ارتباطي را به وجودآورده است که زندگي اجتماعي اورا ممکن ميسازند_ زندگي اجتماعي، نه به معناي زندگي محدود به شکارکردن و جنگيدن،بلکه تا حدي نامشخص ومتمايز بازندگي حيوانات.مهمترين نظامهاي ارتباطي زبان وگفتار آدمي است.زبان انسان با نظامهاي نشانه اي يکسان فرض نميشود.براي آدمي هيچ محدوديتي در صدا زدن فرزندش،پيشنهاددادن براي هماغوشي،ويا فريادزدن به هنگام خطر،وجودندارد.

ما همچنين به مانند حيوانات داراي فريادهاي غريزي ناشي از درد هشدار و... هستيم.ما ميگوييم: آه اَه.ما لبخند مي زنيم، مي ناليم، وگريه ميکنيم.ما شرمنده ميشويم، مي لرزيم، خميازه ميکشيم واخم ميکنيم.

يک مرغ قادر است جوجه هايش رابا قدقدکردن خود دوان دوان به سوي خويش فراخواند و جمع کند.(ارتباطات به وسيله ي يک مکانيسم منتشر کننده تثبيت ميشود.).

توسعه ورشد زبان، بازتاب انديشه ها و تفکرات است.به نسبت سازمان يافتن انديشه هاي زبان، تفکرات جديد به وجود مي آيند.خودآگاهي وحس مسئوليت اجتماعي، به عنوان نتيجه ي تفکرات سازمان يافته برآمده اند.نظام هاي اخلاق وقانون مدني بناشده اند.بشر مخلوقي اجتماعي مسئول و خودآگاه شده است. 

ازآنجايي که واژه هايي که ما بکار مي بريم بايد ماهيت واقعي هرچيزي را به مانند حقيقت هريک ازما آشکار سازد، واژه هاي بسيارو متنوع درباب ارتباطات فردي در اين زمينه بيش ازسايرين آشکارومعلومند. واژه ي کاميونيکيت ((Communicate به معناي لغتShare است.شريک بودن وسهيم بودن. از آنجا که من وتو درحال برقراري ارتباطيم،ما يکي هستيم،البته نه به اندازه اتحاد يک واحد((Unit. ازآنجا که ماموافقيم، ميگوييم : مايک ذهنيم. ويا به گونه ي ديگر:ما يکديگر را مي فهميم.{ماايرانيان در چنين مواقعي ميگوييم که مايک روح در دو جسم هستيم.} اين يکديگر (others) همان واحد و يکي مورد نظر ماست.من ترجيح ميدهم که گروه هاي مردم را،يک جامعه را،يک فرهنگ را، به عنوان مردمِ در حال ارتباط تعريف کنم.اما ممکن است گمان برده شود،که آن جامعه، آن فرهنگ به عنوان قوانين اشتراکي، زبان، رسم ورسوم و عادت موجودند.اما چه کساني آن قوانين را مي نويسد.اين قوانين از خود همان مردم برخاسته است_قوانين سازگاري(Conformity) واين سازگاري را مي توان به همان تعبير واحد برد.درجه ي ارتباط، اشتراک و سازگاري به يک اندازه قابل تشخيص است.

آنچه که ما سهيم مي شويم به مانند مالکيت ذاتي خويش، ازآن خود ما نيست.هيچ انساني دراين جهان به تنهايي متولد نشده و زاد و ولد نکرده است و هيچ انساني جزيره اي تنها و براي خويش نيست. 

 


 
comment نظرات ()

 
 
نویسنده : حسین سرفراز * مطالعات فرهنگ و ارتباطات - ساعت ۱٠:٥۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٧/۱٦
 

پیرامون فرهنگ

ريمون ويليامز/ حسين سرفراز


درآمد: يکي از تفاوت هاي مهم ميان رويکرد فراگرد(Process approach) ورويکرد نشانه شناسيSemiotic approach)) به ارتباطاتCommunication)) اين است که درمدل هاي فراگرد بجز داده ها(Data)،ارتباطات را بويژه دريک بافت و گستره ي فرهنگي (Cultural context)،قرارميدهد.دررويکرد نشانه شناسي،معنا(Meaning)،بر بافت هاي فرهنگي فرستنده،گيرنده وپيام وابسته است.به عبارت ديگر،رويکرد فراگرد،نقش فرهنگ(Culture) را در باقي نهادن آن به عنوان مانعي نهفته دربرابر ارتباطات،ازنظر معنايي وبه لحاظ رواني ايفا ميکند.فرهنگ  بنابر آنچه ريمون ويليامز معترف است،يکي از پيچيده ترين واژه هاي زبان انگليسي است.در علم ارتباطات،خواندن بسياري از متون موجود با دريافت بافت فرهنگيِ قابل ملاحظه ي آنها امکان پذير است واين بخوبي بيانگر همان امري است که ويليامزرا واداشت تا به فرهنگ، نام کليدواژه را بنهد.

 

ميتوان دشواري حاصل از رشد نوين واژه ي فرهنگ(Culture) ودشواري کاربرد واستعمال آنرا فهميد.ما ميتوانيم معناي واژه راکه به تداوم کاربرد لغوي درفرايند فيزيکي کنوني تحت عنوان "کشت چغندرقند"(Sugar-beet culture) وابسته است، ويا کاربرد فيزيکي تخصصي واژه رادردانشي چون باکتري شناسي ازدهه ي 1880تحت عنوان"کشت ميکروب"(Germ-culture) تشخيص دهيم.

اما اگر اينبار به واژه ي Culture، بدون در نظرگرفتن منابع ومراجع مادي وفيزيکي روي آوريم،به شناخت سه مقوله کلي وعام درباب استعمال واژه يCulture، خواهيم رسيد:

1-اسمي مستقل وانتزاعي که فراگردِ عامِ رشدِ فکري،معنوي وهني رااز قرن هجدهم،توصیف وتبيين ميکند.

2-اسمي مستقل که بطورعام ياخاص بکاررفته ويک روش خاص براي زندگي(مردم،مدت زمان يا يک گروه ويا بطورکلي انسانيت)را توصيف ميکند.

3-اسمي مستقل وانتزاعي که کارها، اعمال وفعاليت هاي فکري وبويژه هنري راوصف وشرح ميکند.

به نظر ميرسد که متداولترين کاربرد مقوله سوم امروز بدين صورت است که واژه يCulture رامترادف موسيقي، ادبيات، نقاشي ومجسمه سازي، تئاتر وفيلم مي يابيم.درجهان امروز وزارت فرهنگ، بخصوص به اين فعاليتها ميپردازد.وگاهي ايام علاوه برآنها حوزه هايي مثل فلسفه، دانش وتاريخ نيز به آنها افزوده ميشود.استعمال مقوله ي سوم، به نسبت تازه وجديد است وتاريخ نهادن دقيق برآن دشوار.به اين سبب که مقوله سوم دراصل شکل کاربردي وامروزي مقوله اول است: ايده ي فراگرد عام رشد فکري، معنوي و هنري بطور موثري اجراوبه سوي اعمالي منتقل شد که تحت عنوان فرهنگ ذکر گرديد وهمچنان تداوم دارد....

درزبان انگليسي،مقولات1و3 همچنان بهم نزديک اند.زمانيکه مقوله2 باقاطعيت توسط تيلور(Tylor) بااثرخود، فرهنگ اوليه(Primitive culture) بهزبان انگليسي معرفي شد،مقولات 1و3،آنچنانيکه آرنولد(Arnold,1867) دراثرخود،فرهنگ وآنارشي(Culture&Anarchy) آورده،غيرقابل تشخيص بودند.بهرحال توسعه ي قطعي مقوله سوم درزبان انکليسي دراواخرقرن 19 واويل قرن20 بود.

روبروشدن باچنين مشکلي وتاريخ همچنان فعال چنين واژه اي،واکنش نشان دادن درانتخاب يک مقوله ي درست،معقول وياعلمي ورهاکردن ديگر مقولات تحت عنوان درهم وبرهم وياغير علمي،آسان است.....روشن است که درمحدوده ي يک روش ورشته خاص علمي، استعمال فکري وتصوري واژه به وضوح ميانجامد.اما بطور کلي،وجودگسترده وتداخل وهمپوشاني معناها پراهميت وقابل ملاحظه است.

پيچيدگي مقولات مذکور، به نوعي به پيچيدگي بحث روابط ميان رشدانساني به معناي عام،تبیین روشی خاص براي زندگي وآثار وفعاليتهاي هنروتفکر، اشاره ميکند.اين امرجالب است که بدانيم درباستان شناسي وانسان شناسي فرهنگي(Cultural anthropology)، مرجع ومنبع فرهنگ عمدتاً محصول مادي(Material) است.درحاليکه درتاريخ ومطالعات فرهنگی (Cultural studies )، مرجع عمده،معني بخشي( دلالت) وياسيستم هاي نمادين ونشانه اي است.پرسش محوري درباب روابط ميان مادي ونمادين گيج کننده است اما بهرحال دربرخي مباحث اخير ارتباط آندو بيش ازجدايي وتفاوت ايشان است.

درمحدوده ي بحث دشوارما، نمودِتضادها درکنار موقعيت هاي تداخل معنا، توامان موجود است ونيز بسياري از پرسش هاي حل نشده وپاسخ هاي آشفته وجوددارد.اين امربه استعمال اَشکال مختلف اين واژه درزبانهايي غيراز انگليسي نيز مرتبط است.استعمال فرهنگ درزبانهاي ديگر،تغييروتنوع بسياردارد.کاربرد انسان شناسانه ي فرهنگ درزبانهاي آلماني،اسکانديناوي ومجموعه زبانهاي اسلاوي رايج ومعمول است.اما درزبانهاي ايتاليايي وفرانسوي، واژه فرهنگ بطورمشخص تابع مقولات هنرويادگيري،ويافراگرد عام رشد انساني است.اين تغييرات وتنوعات واژه ي فرهنگ شامل ديدگاههاي متفاوت نسبت به فعاليتها، فراگردها وروابطي است که بردشواري واژه ي فرهنگ، دلالت ميکند. دشواري بيان شده،سرانجام واژه ي فرهنگ نيست، بلکه در مسايل و مشکلات تنوع استعمال آن، بطور چشمگيري نمايان ميشود.

 

Keywords , By Raymond Williams, Published by Fontana.1983. P 90-92 

 
comment نظرات ()

 
 
نویسنده : حسین سرفراز * مطالعات فرهنگ و ارتباطات - ساعت ٥:٥٢ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٥/٧/۱٦
 

والت ديزني ايراني؛ مصاحبه اي با محمد حسين نجفي مدير عامل ديدار فيلم                         

محمد حسین نجفی

در دلیجان بودیم که مقابلم نشست. چهره اش آشنا بود.سر صحبت را باز کردم و بله! دوستمان امام صادقی در آمد.محمد حسین نجفی وقتی لیسانس مدیریت دانشگاهمان را گرفت به عالم سینما روی آورد و در فوق لیسانس رشته سینمای دانشگاه تهران جزو ۱۵ نفری شد که اقبال یافته اند از میان خیل علاقه مندان این رشته در کشور به تحصیل دنیای مدرن و هنری سینما بپردازند. قطار می رفت و می رفت و ما تا پاسی از شب به گفتگو نشستیم ...

منتظر باشید تا با اولین شرکت خصوصی انیمیشن ایران آشنا شوید.

محمد حسین نجفی متولد 58 در تهران، ورودی 76 دانشگاه امام صادق(ع) است که در مدیریت بازرگانی به تحصیل می پرداخت.
او خودش را از نسل اولی های تدوین دیجیتال ایران می داند. می گوید من اولین مدرس مایا در ایران بودم که در دوره های مختلف آموزشی ارگانها و مؤسسات مختلف را تدریس کردم. سیلابس دوره انیمیشن فنی حرفه ای را طراحی کرده و دوره انیمیشن سازی سه بعدی را در تربیت مدرس استادی نموده.

نجفی آهسته آهسته به این حرفه به عنوان یک علم نگریست و پروژه ساخت دوربین دیجیتال سینمایی را به شرکت صاایران عرضه نمود.می گوید کنفرانس سینمای دیجیتال را نیز برای خانه سینما برگزار کرده.
اهل مطالعه نیز هست. طرح شهید مطهری دانشگاه را کلید زد و کتب شهید آوینی را نیز جمله به جمله خوانده.می گوید دیگران آوینی را یک نیروی فنی یا یک متفکر صرف نگاه می کنند اما من او را تئوریسین سینمایی می دانم.او راجع به انسانیت حرف می زند نه راجع به اسلام مسلمانان پس به نظر من قابلیت تئوریزه کردن اندیشه های او برای جهانیان وجود دارد.

والت دیزنی ایرانی

 از کارهای خود می گوید. جلوه های «روح» کار مشترک NFB و شبکه یک سیما را انجام داده.این فیلم سرگشتگی یک مرد کانادایی را نشان می دهد که نهایتا با آشنایی با اسطوره های ایرانی و داستانهای منطق الطیر به آرامش و هدایت می رسد. در بخش افکت دیجیتالی سریال چهل سرباز نیز که مؤسسه شهید آوینی تهیه کننده آن بوده ۵۰ دقیقه  جلوه های ویژه طراحی و اجرا کرده است.اما نهایتا در بخش داغ صحبت خود رفت به سراغ هنر پویا نمایی. می گفت جوهره عالم حرکت است. حرکت خصیصه ذاتی جهان است.12 اصل انیمیشنی را که شرکت والت دیزنی ارائه داده است اگر نگاه کنید همه اش اغراق در حرکت است.یعنی زندگی را نمود بیشتر می دهی.

نهایتا از او پرسیدم اگر چه کاری انجام دهی احساس می کنی هرچه در قابلیت خود داشته ای به میدان آورده ای و احساس رضایت می کنی؟ گفت اگر بتوانم با کارهایم مردم جهان را به ظهور امام زمان راغب کنم به آرزوهایم رسیده ام.

سایت شرکت دیدار فیلم


 
comment نظرات ()

 
 
نویسنده : حسین سرفراز * مطالعات فرهنگ و ارتباطات - ساعت ٤:٤٠ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٥/٧/۱٦
 

جان فیسک و تقویت بنیانهای نظری مطالعات ارتباطی در ایران

          محمد لسانی

مژده به علاقه مندان حوزه مطالعات ارتباطی : کتاب نگاهی کوتاه به نظریه ها و مکاتب ارتباطات اثر نفیس جان فیسک به زیور طبع آراسته شد.

نگاهی کوتاه به نظریه ها و مکاتب ارتباطات

این کتاب که ناصر فرونچی آن را به فارسی ترجمه کرده و از سوی انتشارات کنکاش دانش نیز چاپ و منتشر شده است خلاصه ای از کتاب اصلی Introduction to Communication Studies می باشد و بشارت دیگر در این زمینه نیز آنکه آقای مهدي غبرايي کل این کتاب را در  ۳۰۰ صفحه بوسیله انتشارات دفتر مطالعات و توسعه رسانه ها ترجمه و به زودی به بازار عرضه می کند.

کتاب حاضر ترجمه پنج فصل از اثر معروف جان فیسک (John Fiske) تحت عنوان "مقدمه ای بر مطالعه ارتباطات" می باشد. انتخاب این فصول به لحاظ اهمیت ویژه آنها از دیدگاه تئوری های اساسی ارتباطات بوده است. همان گونه که خود مولف نیز در مقدمه کتاب متذکر شده، پنج فصل اول صرفا به مباحث تئوریک ارتباطات اختصاص دارد و کاملا مستقل از فصول دیگر است. البته گفتنی است که قسمت های بعدی کتاب در رابطه با زمینه های کاربردی نظریه های مطرح شده در بخش های نخست می باشد و به همین دلیل از ترجمه آنها صرف نظر شده است.
جان فیسک در مقدمه این کتاب آورده است: "... به نظر من، ارتباطات چیزی قابل مطالعه می باشد، اما آنچه که در این میان برای یک مطالعه جامع ضرورت دارد، وجود برخی دیدگاه های معین و منضبط است... سر و کار ارتباطات همواره با علائم و رموز است. علائم عبارت از مصنوعات بشری و یا اعمالی است که به چیزی غیر از خودشان دلالت دارند، یعنی ساختارهای علامت دهنده به شمار می آیند و اما رموز (کدها) سیستم هایی هستند که علایم در چارچوب آنها سازماندهی می شوند و خود ماهیت روابط علائم را با یکدیگر معین می کنند... علائم و رموز برای دیگران ایجاد و منتقل می گردد، و این انتقال و یا دریافت علائم و رموز در ارتباطات به شکل روابط اجتماعی تجلی می کند... به اعتقاد من، ارتباطات اساس و شالوده موجودیت فرهنگی مان را تشکیل می دهد، یعنی بدون وجود آن، هیچ فرهنگی قادر به ادامه حیات نیست. بنابراین، تحقیق در عرصه ارتباطات جدا از مطالعه فرهنگ مکمل آن نیست... اینک با توجه به فرضیات فوق، می توان ارتباطات را به طور کلی به عنوان "تعامل اجتماعی از طریق پیام ها" تعریف نمود.
از محتوای کتاب حاضر به سهولت می توان دریافت که در مطالعه ارتباطات دو مکتب اصلی وجود دارد: دیدگاه اول، ارتباطات را بسان انتقال پیام ها می بیند. سر و کار این مکتب با رمزگذاری و رمزگشایی توسط فرستندگان و گیرندگان پیام و چگونگی انتقال آن از طریق مجاری و وسایل ارتباطی است. دقت و کارایی از جمله موضوعاتی است که در این مبحث مورد بررسی قرار می گیرد. در حقیقت، این مکتب ارتباطات را به عنوان فرآیندی تلقی می کند که در طی آن یکی رفتار و یا افکار دیگری را تحت تاثیر قرار می دهد. اگر ماهیت این تاثیر متفاوت و یا میزان آن کوچک تر از آنچه که مورد نظر است، باشد، آنگاه مکتب مزبور سخن از شکست ارتباطی به میان می آورد و در پی یافتن علل آن به بررسی مراحل مختلف فرآیند می پردازد. من این دیدگاه را "مکتب فرآیندی" می نامم.
و اما مکتب دوم، ارتباطات را به عنوان تولید و مبادله معانی قلمداد می کند. این دیدگاه چگونگی تعامل متون نوشتاری و اخبار را با مردم در رابطه با تولید معانی، و یا به عبارت دیگر، نقش این متون را در فرهنگ مورد بحث قرار می دهد. در این جا عباراتی مانند "ادای معنی" (Signification) به کار می رود، و سوءتفاهمات در جریان ارتباطات الزاما به عنوان شکست و عدم موفقیت قلمداد نمی شود، زیرا بر پایه این مکتب چنین مسائلی ممکن است از اختلاف فرهنگی موجود بین فرستنده و گیرنده پیام ناشی گردد. از این نقطه نظر، مطالعه ارتباطات همان مطالعه متون و فرهنگ است. متد اصلی تحقیق در این مکتب، "سمیوتیک" (نشانه شناسی) است.
مکتب فرآیندی میل دارد بحث را بیشتر به علوم اجتماعی، روانشناسی و به ویژه جامعه شناسی بکشاند، و عمدتا معطوف به اعمال ارتباطی است. در عوض مکتب سمیوتیک بر زبان شناسی و موضوعات هنری تاکید می کند و بیشتر به آثار ارتباطات می پردازد..."

به نقل از http://mahmoodspace.blogfa.com/post-823.aspx


 
comment نظرات ()

 
 
نویسنده : حسین سرفراز * مطالعات فرهنگ و ارتباطات - ساعت ٢:٥٠ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٥/٧/۱٠
 

                         آغازگران  مطالعات ارتباطی در  آمریکا
                                محمد لسانی

کتاب زندگی و اندیشه پیشتازان علم ارتباطات

 کتاب آغاز مطالعات ارتباطي در امريکا (The Beginnings of Communication Study in America ) که خاطرات ويلبر شرام از    آغازين روزهاي تلاش انديشمندان براي علمي نمودن مطالعات ارتباطي است يکي از بهترين کتابهايي است که فضاي نيمه اول قرن بيستم را به نمايش مي گذارد و به معرفي آغازگران مطالعات ارتباطي مي پردازد. کساني که به قول شرام اجداد پدران ما (Forefathers of our forefathers)  مي باشند.او که انديشمندان ارتباطات را همچون يک خانواده علمي مي نگرد به تشبيه، آغازگران آن را به اجداد تمثيل مي کند.اين در حالي است که به قول ويراستاران اين کتاب (راجرز و چافي) هيچکس نمي تواند به انکار اين نکته اساسي بپردازد که شرام بنيانگذار واقعي مطالعات ارتباطي بوده است.

در ذيل که قسمت اول خلاصه هايي برگرفته از کتاب شرام است به چهار انديشمندي که به راستي بناي اوليه ارتباطات را نهادند اشاره مي گردد و ضمن آشنايي مختصر با زندگي و فعاليتهاي هر يک به طور گذرا به انديشه ها و نظريه هاي آنها نيز پرداخته مي شود.

 

۱- هارولد دوايت لاسول (۱۹۷۸ – ۱۹۰۲)

هارولد دوایت لاسول
او که در آمريکا متولد شد در ۱۶ سالگي به دانشگاه شيکاگو رفت. او يک سفر به اروپا داشت و هنگامي که در آنجا بود به شدت به روانکاوي علاقه مند شد و به مطالعه آن پرداخت. او دکتراي خود را در علوم سياسي اخذ کرد و رساله خود را پس از يکسال به صورت کتاب چاپ نمود.کتابي تحت عنوان تحليل تبليغات جنگ جهاني اول. او به تحليل نمادهاي ارزشمند در تبليغات جنگ جهاني دوم نيز در کتابخانه کنگره ايالات متحده و دانشگاه استنفورد پرداخت.وي مدتي نيز به عنوان يکي از اعضاي کميسيون آزادي مطبوعات گذراند.

بزرگترين کمک لاسول در مطالعات ارتباطي به انديشه پردازي بوده تا عمل.خدمات لاسول به حوزه مطالعات ارتباطي در سه حوزه تقسيم بندي مي شود.اول آنکه وي پايه گذار واقعي تحقيقات ارتباطي بود و اولين روش تحقيق عملي را در اين حوزه وي ارائه داد.مورد بعد پر بارساختن تصور کلي از تبليغات بود که وي بر روي آن مطالعه مي نمود.وي تبليغات را نظارت بر عقايد توسط نمادهاي ارزشمند مي دانست و معتقد بود جنگ امروزي در سه جبهه بايد صورت گيرد: جبهه نظامي، جبهه اقتصادي و جبهه تبليغات. و نهايتا آنکه وي در پيشبرد حوزه مطالعات سياسي بسيار مؤثر بود.

هارولد لاسول در مورد ارتباط فرمولي را ارائه داد که بر اساس ۵ محور سازمان يافته بود.

Who says what in which channel to whom with what effect
؟
۲-
پاول فيليکس لازارسفلد(۱۹۷۶ - ۱۹۰۱)
پاول فلیکس لازارسفلد

او که در اتريش به دنيا آمد يک سوسياليست بود. به رياضيات علاقه مند بود و دکترای خود را در  اين رشته به دست آورد.تحت تأثير نوشته هاي فرويد اقدام به تأسيس مؤسسه روان شناسي در دانشگاه وين کرد.او که تا آن زمان در اتريش مي زيست به خاطر رعايت اصول علمي در يکي از تحقيقاتش بورس يکساله بنياد راکفلر را دريافت کرد و اينگونه به آمريکا رفت.در آمريکا نيز چون اتريش به خاطر مشکلات مالي مجبور به راه اندازي مؤسسه پژوهشي شد و در ابتداي امر موفق به گرفتن يک طرح پژوهشي در مورد راديو از بنياد راکفلر شد.بدين ترتيب بود که دفتر راديو پژوهي کلمبيا افتتاح گرديد.وي که از راديو پژوهي شروع کرده بود علاقه مند به حوزه مخاطب پژوهي شد. کتاب نفوذ شخصي او نيز به جريان دو پله اي ارتباطات نظر داشت(فرضيه جريان دوپله اي يا Two step flow theory در ارتباطات جمعي مطرح مي شود.اين فرضيه بيان مي دارد که اطلاعات رسانه هاي جمعي به صورت غير مستقيم و از طريق تجويز رهبران فکري يا Opinion leaders به مخاطبان مي رسد) و بايد گفت که اين فرضيه در دهه هاي ۵۰ و۶۰ به صورتي گسترده در محافل علمي مطرح شد و همواره مورد استفاده قرار گرفت.اما هم اکنون مورد تجديد نظر واقع شده و اينگونه برداشت مي شود که به علت سادگي مراحل آن، نياز به توصيف آن نداريم .

جالب آنکه وي هرگز نظريه پردازي نکرد اما تأثير عميقي بر ارتباطات داشت. او نظريه پردازي بزرگ نبود چون هرگز نظريه پردازي نکرد.به بيان ديگر نيروي او هميشه به سمت شناخت نظريه متمايل مي گشت و خلاقيت عجيبي در بر داشت.

۳- کورت لوين(۱۹۴۷ - ۱۸۹۰)
کورت لوین

او در لهستان متولد شد.جالب است که لازارسفلد اتريشي و کورت لهستاني جزو پدران ارتباطات آمريکا هستند.او که يهودي بود از فلسفه به روانشناسي تغيير مطالعات داد و تحت نظريه گشتالت (روانشناسي گشتالت مکتبي است که در حدود سال۱۹۱۲ پديد آمد.رهبري اين مکتب را سه دانشمند به نام هاي ورتايمر، کافکا و کهلر به عهده داشتند.اين مکتب هيأت نگر،به يک نوع اعتراض نسبت به جنبه هاي خاص روان شناسي ساختي و رفتاري معتقد بود.)به مطالعه مي پرداخت.به خاطر علاقه مندي به حوزه رفتار و روابط انساني به روانشناسي اجتماعي روي آورد.او در ۱۹۳۳ آلمان را که محل تحصيل (و به قولي تولد) وي بود به خاطر فشارهاي وارده بر يهوديان ترک کرد.پس از آن به آمريکا رفت و پس از مدتي فعاليتهايش را به آمريکاي مرکزي منتقل ساخت.او نظريه ميداني را در روانشناسي ارائه کرد.نظريه ميداني لوين عبارت بود از اينکه رفتار تابعي است ازتعامل ميان شخص و محيط.از نظر لوين عوامل دوني و بيروني توأم با هم رفتار انسان، و سطح آن را تحت تأثير قرار داده و تعيين مي کنند.به عبارتي B = f(P,E) که در آن Behavior تابعي است از Person  و Environment .

لوين هيچگاه حوزه ارتباطات را به صورت رسمي نپذيرفت و آشکارا راجع به آن صحبت نکرد. او بسيار بر روي ارتباطات از نوع گروهي وقت صرف نمود و حتي ايده هاي فراواني هم داد که مقبول جامعه علمي افتاد؛ از آن جمله مي توان به دروازه بانان ارتباطي (The idea of Communication Gatekeepers)نام برد.

۴- کارل آيور هاولند(۱۹۱۲-۱۹۶۱)

کارل آیور هاولند

او که در شيکاگو متولد شد به مدت ۱۵ سال يکي از برجسته ترين گروههاي تحقيقاتي را در مرکز تحقيقات ييل رهبري کرد و بيش از نيمي از برترين کتابهاي ارتباطي را در اين مدت با همکاري ديگران تأليف کرد.او به عنوان يک روانشناس آزمايشگر به فعاليت مي پرداخت. تأثير ديررس  (Sleeper Effect)  اولين کتاب کاربردي آزمايشگاهي دانشگاه ييل بود که او آنرا به نگارش در آورد.تأثير ديررس يا پديده خوابنده اصطلاح کارل هاولند براي تأثير پنهاني تبليغ يا پيام جمعيي است.اين اصطلاح بيان مي دارد که تغيير نگرش پس از تبليغ ظاهر مي گردد.ديگر کتاب او و همکارانش ارتباطات و اقناع بود.او پس از دانشگاه ييل به واشنگتن رفت و به عنوان مدير بررسي تأثيرات ارتباطات اقناعي در ارتش منصوب شد.در واقع ارتش ايالات متحده آمريکا يک نظريه نظام مند در عرصه ارتباطات انساني مي خواست بنابراين ترجيح مي داد به جهت گيري هاي علمي در خصوص پيامهاي آموزشي اقناعي توجه نمايد.

او و همکارانش بر روي فيلم چرا ما مي جنگيم؟ تحقيقاتي را انجام دادند.او نتيجه تحقيقات خود را در ۱۹۴۹ در کتاب آزمايشات در ارتباطات جمعي به چاپ رسانيد.


 
comment نظرات ()

 
 
نویسنده : حسین سرفراز * مطالعات فرهنگ و ارتباطات - ساعت ۱۱:٠۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٧/٦
 

فرهنگ و ارتباطات:  دیدگاهی نوظهور، رویکردی تلفیقی

حسین سرفراز

علوم ارتباطات به معنای وسیع کلمه در ایران تا همین چند سال پیش تنها شامل رشته های تحصیلی محدود و با ویژگی های خاص و کلیشه ای می شد. دانشگاه علامه طباطبایی تهران  محفل روزنامه نگاری و روابط عمومی بود و دانشگاه تهران نیز در همان حد و در آموزش دکتری خود، مدیریت رسانه و ارتباطات سازمانی را نیز پوشش می داد. از نظر تکنیکی هم سازمان صدا و سیما، که چندان نمی توان نام علوم ارتباطات را بر آن ها نهاد.

علوم ارتباطات در ایران آنهم در معنای وسیع خود!! تنها و تنها به آن موارد محدود بود تا آن هنگام که رویکردی میان رشته ای_ که سالها از عمرش در مغرب زمین می گذشت_  در علوم ارتباطات پدید آمد. رویکردی که در ایران دیدگاهی نوظهور محسوب می شد/می شود...

دانشگاه امام صادق(ع) در تهران اولین دوره ی دکتری، سپس دوره ی کارشناسی ارشد رشته معارف اسلامی، فرهنگ و ارتباطات را بنا نهاد. این رویکرد به نوعی دارای چندین ویژگی نوین است،:

۱-  ارتباط، کارکرد و فرایندی اجتماعی است و در بستر فرهنگ صورت می پذیرد. فرهنگ، در معنای عام خود، معنابخش ارتباط/ ارتباطات است. در این رویکرد با بررسی عمیق فرهنگ/ فرهنگ ها، فرهنگ های فرعی/ خرده فرهنگ ها، تاریخ فرهنگی و اجتماعی جامعه، به نوعی فرایند/ کارکرد ارتباط و بویژه فرایند تبلیغ دین اسلام بررسی و تبیین میشود.

۲-    فرهنگ در جهان امروز، سیال است. بنابراین نمی توان پدیده ها ی فرهنگی از قبیل ارتباط/ ارتباطات، تبلیغ دین اسلام و... را بدون در نظر گرفتن بافت/ گستره ی فرهنگی جهانی آن ها در نظر گرفت. دید/ منظرِ کلان ِرویکردِ نوین ِما با ویژگی سیالیت فرهنگ و ارتباطات پیوند خورده است.

۳-    معارف، و علوم اسلامی به عنوان سنت غنی و ارزشمند دینی ما  در تبیین نقش دین، درکارکرد ارتباطات و فرهنگ_همچون ارتباطات میان فرهنگی_ و نیز در فرایند تبلیغ دین اسلام، و در شکل دهی به نظامی ارزشمند در حوزه ی فرهنگی و ارتباطی_ /که به نوعی مادر تمامی حوزه هاست_  در جامعه مهم و مؤثر است.

نظرات اساتید رشته ی معارف اسلامی فرهنگ و ارتباطات پیرامون رشته

معرفی رشته معارف اسلامی فرهنگ و ارتباطات توسط دانشجویان رشته ورودی ۱۳۸۴


 
comment نظرات ()

 
 
نویسنده : حسین سرفراز * مطالعات فرهنگ و ارتباطات - ساعت ۳:٥٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٧/٤
 

             هستم اگر می روم ...

   محمد لسانی

دکتر حسام الدین آشنا

همه ما مي شناسيمش.ما که دانشجويان اوييم به واسطه شاگردي و نيز راهنمايي

هايش.شما را نمي دانم! شايد نقدش را راجع به فارنهايت 11/9 به ياد داشته باشید يا جلسه دفاعيه رساله دکترايش را که هر دو در شبکه هاي داخلي به نمايش گذاشته شد.بعيد نيست شايد شما هم شاگرد او بوده ايد در دانشکده صدا و سيما و يا ... . بالاخره اگر جزو دانشجویانش بوده یا باشید می دانید که نمی گذارد شما و واحد درسیتان آسان روزگار سپری کنید.تحقیق و مطالعه اساس برنامه ریزی آموزشی اوست.

حسام الدين آشنا مرد علم و عمل است. هميشه تبسمي به لب دارد که گونه هايش را برجسته و چهره اش را نمکين مي کند.اهل احوال پرسي هاي متداول ما ايراني ها نيست. بر خلاف بسياري از ما هر حرفي که بيان مي کند معنادار است؛ که معلول ذهن فعال و چند متغيره وي است. ايده و طرح بسيار دارد. يادم مي آيد يک بار به من گفت:« آقاي لساني نگذاريد ايده ها و طرح هايتان ابتر بماند. به واقعيت نزديکشان کنيد.»

 چشم هاي شيشه اي حسين دهباشي را نظارت محتوايي کرد و فرکانس هاي فريب درمورد تحليل جهت گيري اخبار حزب الله لبنان در رسانه هاي جهان را پژوهشگري  نمود. مستند را بيشتر از داستاني مي پسندد. مجموعه کارها و نقد و جرح هايي که تا کنون کرده اينگونه نشان مي دهند. با اين حال خيلي جدا از دنياي فيلم هاي داستاني روز ايران نيست؛ هاليوود را نمي دانم.در اوج جنجال فيلم مارمولک با او مصاحبه کرديم. ابتدا مي خواست بداند درک ما از فيلم چه بوده، بعد نظر خودش را گفت: « مارمولک کار يک کارگردان دغدغه مند خوش فکر بود! » دوئل را زياد تحويل نگرفت. اسلوب و قالب فيلم را ايراني نمي دانست . حق داشت فکر مي کنم ترميناتور ايراني عنوان بهتري براي آن فيلم بود.

به صورت تخصصی به ارتباطات سیاسی می پردازد و یک کتاب هم در این زمینه دارد.از سیاست تا فرهنگ: سیاست های فرهنگی دولت در ایران که در هفته پژوهش دانشگاه امام صادق(ع)به عنوان تألیف برتر اعضای هیأت علمی دانشگاه انتخاب شد.

خلاصه امر اینکه این ترم که هفتمین ترم تحصیلی ماست ، دکتر آشنا واحد روشهای پژوهش در فرهنگ و ارتباطات را برایمان ارائه می کند.فرهنگ و ارتباطات نام رشته ما و نام وبلاگ دکتر.

وبلاگ فرهنگ و ارتباطات دکتر آشنا

سر کلاس آنگونه بحث را به دست می گیرد که واقعا همه مسحور هنرنماییش می شوند.در این سه جلسه ای که تا کنون داشته ایم هیچکس از دانشجویان بلااستثنا میان تدریس او از کلاس خارج نشده اند چون احساس می کنند که واقعا ضرر می کنند.منبع اصلی تدریس وی کتاب تحقیق در رسانه های جمعی ترجمه دکتر کاووس سید امامی است.برای جلسه پیش فصل اول کتاب را خلاصه کردیم.

خلاصه فصل اول کتاب تحقیق در رسانه های جمعی

برای جلسه روز دوشنبه نیز قرار است که کتاب روش تحقیق کیفی اثر کاترین مارشال و گرچن ب.راس من ترجمه دکتر علی پارسیان و دکتر سید محمد اعرابی از انتشارات دفتر پژوهشهای فرهنگی را خلاصه کنیم.منتظر باشید خلاصه آنرا هم روی وبلاگ می گذاریم.من توصیه می کنم مجموعه فرهنگ و پژوهش از انتشارات دفتر پژوهشهای فرهنگی را علاقه مندان به تحقیق در رسانه های جمعی تهیه کنند.مجموعه نفیسی است.به نظر می رسد که ترم پرباری را در این واحد قرار است پشت سر بگذاریم.در آخرین جلسه که دیروز با او داشتیم وی  اشاره ای به تبلیغ تبرک کرد.زنی که مدیریت در دستان اوست و عملا جلوی مادر شوهر به همسرش دستور می دهد یا به قول خود دکتر:« او را ضایع می کند.» با توجه به تغییرات ارزش ها و هنجارها در جامعه استاد و دانشجویان به تحلیل جامعه شناختی این تبلیغ پرداختند. من هم نظرم را گفتم.از نظر من چون محتوای ارائه شده در این تبلیغ خلاف هنجارهای رایج جامعه است این تبلیغ یک تبلیغ باورمدارانه نیست بلکه بیشتر کمیک و طنز می نماید.گرچه در پوشش طنز اشاره ای به تغییرات تکالیف و انتظارات نقش های زن و شوهر از همدیگر نموده است. آشنا با اشاره به آمار بالای قبولی دختران در دانشگاهها عددی حدود 68 درصد، آینده جامعه ایران را از لحاظ حضور زنان در جامعه و نقش های آنان در مشاغل تحلیل کرد. به نظر او اگر شایستگی افراد بر اساس مدرک لحاظ شود و روابط بر ضوابط غلبه پیدا نکند همچنین اگر قانون جدیدی علاوه بر آنچه که تا کنون داریم در مورد قانون کار زنان اضافه نگردد باید منتظر کسب سمت های بالا و مدیریتی جامعه از سوی زنان باشیم.

نظرات دکتر آشنا در مورد رشته معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات

این اولین گزارش از کلاس های تخصصی ما بود. در ادامه نیز با ما همراه باشید با گزارشهای دانشجویان از کلاسهای تخصصی فرهنگ و ارتباطات در در دانشگاه امام صادق(ع)


 
comment نظرات ()